نوشته شده توسط Nasri در تاریخ ۱۳۸۸/۸/۱۸ (161 بار خوانده شده)
مصرف كننده وحقوق او از زمان تشكيل سازمان جهاني استاندارد ايزو در سال 1947 به عنوان يك نگراني جهاني مطرح شد ودر اين راستا علاوه بر دولتها ، گروههاي مردمي غير دولتي تحت عنوان NGO هاي مصرف كننده به سرعت دركشورهاي پيشرفته دنيا شكل گرفت تا با دفاع هماهنگ و سازماندهي شده از حقوق مصرف كنندگان ، افزايش آگاهيها و حضور مصرف كننده را در بازار پررنگ كند .در اين مقاله فلسفه تشكيل NGO هاي مصرف كننده ونحوه تأثير آنها بر مكانيزم بازار و حقوق و مسئوليتهاي مصرف كنندگان مورد بحث وبررسي قرار گرفته و در انتها پيشنهادهايي براي استراتژي تأسيس NGO هاي مصرف كننده ارايه ميگردد.
نقش NGOهاي مصرفكننده در حمايت از حقوق مصرفكنندگان
سهيلا سلطانيمقدمهمصرف كننده وحقوق او از زمان تشكيل سازمان جهاني استاندارد ايزو در سال 1947 به عنوان يك نگراني جهاني مطرح شد ودر اين راستا علاوه بر دولتها ، گروههاي مردمي غير دولتي تحت عنوان NGO هاي مصرف كننده به سرعت دركشورهاي پيشرفته دنيا شكل گرفت تا با دفاع هماهنگ و سازماندهي شده از حقوق مصرف كنندگان ، افزايش آگاهيها و حضور مصرف كننده را در بازار پررنگ كند .در اين مقاله فلسفه تشكيل NGO هاي مصرف كننده ونحوه تأثير آنها بر مكانيزم بازار و حقوق و مسئوليتهاي مصرف كنندگان مورد بحث وبررسي قرار گرفته و در انتها پيشنهادهايي براي استراتژي تأسيس NGO هاي مصرف كننده ارايه ميگردد. فلسفه تشكيل NGO هاي مصرف كنندهاززمان جنگ جهاني دوم كشورهاي غربي نقش دولت را در اقتصاد بازار توسعه دادند تا جاييكه هزينه ايفاي اين نقش در برخي كشورها به حدود 40 درصد GNP رسيد و درنتيجه بخش دولتي براي قانونگزاري يا اجرا در بخش اقتصادي توسعه يافت كه اين دخالتهاي غير ضروري دولت باعث شد تا اولاً : هزينه هاي اضافي توليد شود ثانياً : به دليل اختلال در سيستم سيگنال قيمت و برخي محدودسازي دربازار و يا ايجاد انحصارات دولتي منافع مصرف كنندگان را كاهش دهد.ازسوي ديگر انجمنهاي بسياري از قبيل اتحاديه توليد كنندگان ، كارگران ، كارفرمايان و ... و بسياري گروههاي ذينفع تلاش ميكنند بانفوذ در دولت و يامذاكره امتيازاتي را از دولت كسب كنند تا علاوه بر استفاده از نيروهاي بازار از نيروهاي غير بازار نيز براي انتفاع خود بهره گيرند .از اينروست كه گفته ميشود اقتصاد نوين بازار بوسيله رقابت دولت و گروههاي ذينفع ( انجمنهاي غير دولتي ) اداره مي شود .لذا براي ايجاد تعادل در بازار ، دفاع از حقوق مصرف كنندگان و حمايت از آنان در بازار ، حركتهاي مصرف كنندگان در قالب NGO هاي مصرف كننده شكل گرفته است. اين انجمها به صورت سازمان يافته براي بازار ساختار ايجاد ميكنند و با انحصار و فساد اقتصادي ناشي از دخالتهاي غير ضروري دولتها مبارزه مي كنند .اين انجمنها با آموزش و آگاه سازي مصرفكنندگان و ارتقاي دانش عمومي آنها در مورد حقوق مصرفكنندگان ، مسئوليتهاي مترتب برآنها ، معرفي الگوهاي بهترخريد ، مصرف و پس انداز و حمايت از مصرف كنندگان در هنگام تضرر به دليل قيمت ناعادلانه ، غير رقابتي و يا عدم ايمني كالا و خدمات در جامعه ايفاي نقش مي كنند .حقوق مصرف كنندگاندر اكثر كشورهاي دنيا حقوق مصرف كنندگان ومسئوليتهاي ايشان به شرح زير مي باشد .1- حق برخورداري از نيازهاي اساسي شامل غذا ،آب آشاميدني ، لباس ، پناهگاه ، خدمات بهداشتي ، درماني و آموزشي2- حق برخورداري از خدمات ايمن و كالاهاي ايمن و بدون خطر3- حق اطلاع رساني و برخورداري از اطلاعات صحيح و درست كه منجر به انتخاب صحيح و آگاهانه كالا و خدمات شود.4- حق انتخاب آزادانه در بازار و برخورداري از كالا و خدمات عرضه شده در بازار به قيمتهاي رقابتي و بدون هيچگونه انحصار5- حق برخورداري از امتياز تأثير گذاري در تدوين قوانين ، اجراي آنها و سياستگزاريها دربازار6- حق جبران خسارت در مواقعي كه مصرف كنندگان متضرر شده اند .7- حق آموزش مصرف كنندگان و دريافت آموزشهايي در راستاي ارتقاي مهارتهاي خريد ومصرف8- حق برخورداري ازمحيط زيست سالمنقش NGO هاي مصرف كننده در حمايت از حقوق مصرف كنندگان1- توسعه اجتماعي : اين توسعه از طريق آموزش مصرف كنندگان و آگاه سازي ايشان صورت ميگيرد.2- حمايت ومشاوره اجتماعي : انجمنها ي مصرف كننده راهنماييهاي لازم را به مصرف كنندگان درمورد مطالبه خسارت خود و يا برخورداري از بازار عادلانه ارايه ميدهند.3- اطلاع رساني اجتماع : اين انجمنها اطلاعات لازم را به صورت بهنگام در اختيار مصرف كنندگان قرار مي دهند .4- آموزش اجتماع : از آنجاييكه بهترين حمايت خود حمايتي است ،آموزش مصرف كنندگان موجبات حمايت آنان ازخود را فراهم ميسازد .5- حمايت مصرف كنندگان : انجمنهاي مصرف كننده به صورت پيش فعال در راستاي تصويب و اجراي بهينه قوانين در جهت حمايت آنان تلاش ميكنند وحتي به عنوان نماينده مصرف كنندگان ، براي جبران خسارت ايشان طرح دعوي مينمايند .چگونگي تأثير NGO هاي مصرف كننده بر بازار1- وادار نمودن دولت و مجلس براي وضع قوانين و مقررات حمايتي براي مصرف كنندگان2- ايجاد ساختار مناسب در اقتصاد بازار از طريق آموزش مصرف كنندگان وهدايت آنها براي خريد آگاهانه كه نظير ايجاد سيستم اتو سيگنال(سيستم علامت دهنده اتوماتيك) عمل ميكند و توليد كنندگان و تجار متخلف را از عرصه رقابت خارج ميسازند.3- شناسايي عوامل تمركز قدرت اقتصادي و مخل رقابت آزاد و معرفي به دولت و درخواست مقابله با اين امر4- حفاظت مصرف كنندگان در برابر ضررهاي اقتصادي تخريب محيط زيست و محصولات مضر از طريق اطلاع رساني ، آموزش و يا طرح دعوي بر عليه متخلفين5- مبارزه با فساد اقتصادي ناشي از انحصار اطلاعات از طريق ارايه اطلاعات صحيح و بهنگام به عموم مردمبرخي انجمنهاي موفق مصرف كننده در سراسر دنيااز جمله اين انجمنها ميتوان FOMCA , در مالزي ، CONSUMER UNION در آمريكا ، KONSUMENT در سوئد وFORBRUGERRADET در دانمارك را نام برد.خط مشي انجمنهاي موفق مصرف كننده در دنياافزايش آگاهيهاي مصرف كنندگان ، افزايش تأثير مصرف كنندگان درموضوعات بازار ، كار در راستاي حمايت از سلامت و ايمني مصرف كنندگان ، پيشبرد عقايد مصرف كنندگان در مجلس و مقررات دولتي و ايجاد بازار عادلانه براي مصرف كنندگان مي باشد.نحوه تأمين درآمد انجمنهاي موفق مصرف كننده در دنيااكثر انجمنهاي مصرف كننده كشورهاي پيشرفته به صورت غير دولتي و غير تجاري و از طريق درآمد حاصل از فروش مجلات و تحقيقات و كمكهاي مردمي اداره ميشود.روشهاي حمايت ازمصرف كنندگان انجمنهاي موفق مصرف كننده در دنيادراكثراين انجمنها ازطريق آزمون نمونه كالا در آزمايشگاههاي معتبر و ارزيابي خدمات و ارايه نتايج ازطريق مجله ، سايت و رسانه هاي عمومي از مصرف كننده حمايت مي شود . هم چنين يكسري اطلاعات و آموزشهاي ضروري مورد نياز مصرف كنندگان از طريق بروشور ، آگهي ، جزوه ، مجله ، سايت، ايجاد كلوپ مصرف كنندگان ، سمينار ، نمايشگاه و برنامه هاي راديويي و تلويزيوني در اختيار آنان قرار ميگيرد و اكثر اين NGO ها در راستاي وضع قوانين جديد و بهبود قوانين موجود در زمينه حمايت مصرف كنندگان ، تلاش مي كنند و درباره موضوعات مربوط به مصرف كنندگان ، الگوهاي خريد ومصرف و موضوعات حقوقي پژوهشهايي را طرح و بعهده ميگيرند. هم چنين از جمله مجله هاي معروف در زمينه مصرف كنندگان كه توسط برخي از اين انجمنها منتشر ميگردد Think and Test , Consumer report و Advice and Result ميباشد .نتيجه گيريبا توجه به مطالب ارايه شده درمورد ضرورت ايجاد NGO هاي مصرف كننده و تأثير آن بر ارتقاي حقوق مصرفكنندگان ديگر جاي شكي نيست كه حضور و تأسيس NGO هاي مصرفكننده دركشورمان يك نياز اساسي جامعه محسوب ميگردد.پيشنهادات براي تأسيس NGO هاي مصرف كننده در ايران1- قوانين حمايت مصرفكنندگان و تأسيس NGO هاي مصرف كننده دركشور بايد هرچه سريعتر به تصويب برسد .2- دركشورمان بهتر است ابتدا NGO هايي در راستاي اصلاحات ساختار ايجاد شود و دركنار آن متعاقباً NGOهاي مصرف كنندگان جهت اصلاح آگاهيهاي عمومي و آموزش مصرفكنندگان ايجاد گردد. بدليلينكه اولين چالش پيش رو ، وضع قوانين حمايت از مصرفكنندگان و ايجاد ساختار مكفي براي رسيدگي به شكايات مصرفكنندگان ميباشد و متعاقب آن آموزش و اطلاعرساني به مصرفكنندگان بايد به عنوان مهمترين اهداف از جانب NGO هاي مصرفكنندگان مد نظر قرار گيرد.3- NGO هاي مصرفكننده بايد كاملاً غير دولتي و به صورت سازماندهي شده اداره شود تا قدرت كافي براي مبارزه با انحصارهاي دولتي و ساير انجمنها را داشته باشد .4- انتخاب مسئولان NGO بايد از طريق انتخابات صورت گيرد.5- به دليل فقدان يك سيستم شفاف اطلاع رساني در كشورهاي در حال توسعه اين NGO ها بايد داراي متخصصين تحليلگر بازار و وكلاي مجرب باشند تا به طور مستقل و علمي و قانوني شرايط بازار و قوانين را آناليز كرده و راه حلهاي علمي پيدا كنند .مشاركت مردم در اين NGO ها ضروري است .
![Open in new window](javascript:CaricaFoto("http://qcm-mazand.com/uploads/img4b6c87b336f2e.jpg");)
